Vraag van de heer Peter Luykx aan de vice-eersteminister en minister van Buitenlandse Zaken en Europese Zaken, belast met Beliris en de Federale Culturele Instellingen, over "de informele top in Salzburg met betrekking tot de brexit" (nr. 26992)

Vraag van Peter Luykx (N-VA): Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, mijn vraag is van iets recentere datum. Ik heb ze gesteld naar aanleiding van de informele top in Salzburg over de brexit. In alle media is reeds verschenen dat wij een kritiek stadium naderen in het brexit-debacle. Over minder dan zes maanden is de boedelscheiding sowieso een feit. Als op die Top in Salzburg één zaak duidelijk is gebleken, dan is het dat er geen akkoord binnen handbereik ligt. Ik kom meteen tot mijn vragen. Wij kijken nu aan tegen twee cruciale Europese toppen, namelijk de ene in oktober en eventueel een tweede een maand later. Hoe schat u de kansen in op een positief resultaat? Is het tijdschema nog haalbaar? Hoe ziet u een mogelijke oplossing om de patstelling te doorbreken? U verklaarde in de Kamer voorstander te zijn van Europese hulp, op begrotingsvlak, voor lidstaten die grote gevolgen zullen ondervinden van de brexit. In Vlaanderen bijvoorbeeld zullen de havens en kmo's heel wat nadelen ondervinden. In Brussel zijn de moeizame onderhandelingen van start gegaan over de Europese langetermijnbegroting 2021/2027. Is er op Europees niveau eensgezindheid over zo'n begrotingsinterventie? Ik kijk uit naar uw antwoorden.

Antwoord van Minister Didier Reynders: Chers collègues, je souhaite d'abord préciser que des progrès ont été réalisés sur les questions ouvertes relatives au retrait du Royaume-Uni. Des négociations sont menées par la Commission européenne sous la direction de Michel Barnier, qui est charge de la task force article 50, comme cela a été rappelé. Parmi les blocages qui persistent, la problématique nord-irlandaise et la gouvernance, dont en particulier le rôle de la Cour de justice de l'Union européenne, restent les plus importants. En sauvegardant l'unité des 27, l'Union européenne et la Belgique ont confirmé leur solidarité avec l'Irlande et leur soutien à Michel Barnier, notamment lors du sommet informel de Salzbourg des 19 et 20 septembre. Si aucun accord n'est trouvé avant mars 2019, et si la possibilité de continuer les négociations sur l'article 50 n'est pas activée, les conséquences du Brexit seront effectivement assez graves pour l'Union européenne, mais certainement encore beaucoup plus pour le Royaume-Uni. Le commerce devrait se passer sur la base des règles de l'OMC, ce qui pourrait mener à l'introduction de tarifs, et de barrières non tarifaires. Afin d'éviter un tel scénario et d'arriver à un accord qui limite le plus possible les effets négatifs du Brexit, les services européens et belges travaillent quotidiennement ensemble. Je ne souhaite bien entendu pas me prononcer sur la politique intérieure du Royaume-Uni qui bouge encore de minute en minute, en fonction des nouvelles émanant de certains congrès.

In antwoord op de vragen van de heer Van Peteghem wil ik meegeven dat na een analyse door mijn departement en de andere bevoegde autoriteiten in België, verschillende problemen werden geïntensifieerd in verband met het Britse Witboek. Zo zijn er bijvoorbeeld: het voorgesteld economisch samenwerkingsverband, het douanemodel en het governancegedeelte. Het Britse voorstel in zijn huidige vorm doet afbreuk aan de basisprincipes die met unanimiteit zijn vastgelegd door de Europese Raad, de ondeelbaarheid van de vier vrijheden, de interne markt, het gelijke speelveld tussen de EU en het VK, het behoud van Europese beslissingsautonomie en de bescherming van de rol van het Hof van Justitie van de Europese Unie. Het is bijvoorbeeld niet mogelijk goederen en diensten te differentiëren zonder Groot-Brittannië een concurrentieel voordeel te geven, daar het maken van goederen soms een groot percentage van diensten inhoudt. Op de informele Europese Raad in Salzburg waren de Europese Unie en België het eens dat de positieve en werkbare elementen van het Britse Witboek, bijvoorbeeld die inzake interne en externe veiligheid, moeten worden verwelkomd. Dit is een stap in de goede richting, maar een aantal delen is onaanvaardbaar. In antwoord op de vraag van de heer Luykx over een mogelijke evolutie in de Britse positie, gaan wij ervan uit dat indien er beweging komt, die pas na het congres van de Britse conservatieven zal komen. Morgen eindigt dat congres. Indien op de Europese Raad inzake artikel 50 van 18 oktober substantiële vooruitgang wordt vastgesteld, is president Tusk bereid midden november een buitengewone Europese Raad inzake artikel 50 te organiseren.

Zoals u terecht opmerkte, mijnheer Luykx, is de tijd kort, maar wij hopen dat er snel een politieke doorbraak komt, daar het technische werk grotendeels afgerond is. Wij steunen Unie-onderhandelaar Barnier zoals gezegd ten volle in zijn pogingen de Noord-Ierse problematiek te dedramatiseren en voor iedereen aanvaardbare oplossingen te vinden. Wij menen dat hier de sleutel ligt voor een doorbraak. Er zijn al enkele positieve technische evoluties, maar men is nog niet tot een globaal akkoord gekomen. De absolute prioriteit van de 27 in het meest waarschijnlijke scenario blijft dus het vinden van een akkoord. Het behoud van de eenheid onder de 27 EU-landen blijft een noodzakelijke voorwaarde. Mijn diensten ontvangen zeer regelmatig de Britse ambassadrice en haar medewerkers, en zij zijn zodoende goed op de hoogte van de bovenstaande Belgische analyse van het Witboek. Ik heb enkele weken geleden in New York een bilaterale vergadering gehouden met mijn nieuwe Britse collega, Jeremy Hunt en met de toekomstige leden van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, in 2019. Onze Britse collega heeft nog informatie gegeven, over het grote risico van een no deal. Nogmaals, wij doen er alles aan om tot een akkoord te komen.

Wat de eventuele financiële ondersteuning op EU-niveau betreft voor de stakeholders die getroffen zullen worden door een brexit, kan ik u meegeven dat er momenteel onderhandelingen aan de gang zijn over het volgende meerjarig financieel kader 2021-2027. Tijdens deze gesprekken en ook daarbuiten werd duidelijk gemaakt dat België een voorstander is van financiële ondersteuning voor de getroffen stakeholders. In de twee vergaderingen van de Raad van Algemene Zaken ging het over het meerjarig financieel kader en over de brexit. Momenteel ligt er echter geen concreet voorstel op tafel, behalve misschien het gebruik van het cohesiefonds, maar dat is volgens mij niet de beste oplossing. Er worden nog elementen afgetoetst met de andere lidstaten en de Commissie.

Ik heb klaar en duidelijk gezegd dat België het meest getroffen land is, samen met Ierland en Nederland, Je confirme que toutes les Régions seront particulièrement touchées en Belgique. Cela étant, plus on se rapproche de la côte, plus le choc sera rude. Il est fort probable que l'effet sera comparable à l'importance du commerce que nous avons avec la Grande-Bretagne, qui est notre quatrième partenaire commercial, le deuxième pour la Flandre et probablement le premier pour Zeebruges. Er is dus toch een verschil tussen de repercussie op een haven zoals Zeebrugge en de repercussie op andere operatoren in België. Wij zullen echter doorgaan om een akkoord tussen de verschillende partners te bereiken over de hulp van de Europese Unie ingevolge de brexit.

Ten slotte, ik heb ook gevraagd hetzelfde percentage te behouden voor de inningkosten van douanerechten. Er is tot nu toe een percentage van 20 % voor de Belgische schatkist. De rest is voor de Europese Unie. Er is in het meerjarenplan een voorstel van de Europese Commissie om naar 10 % terug te gaan, wat voor ons niet kan, tenzij er heel sterke hulp op een ander vlak komt. U weet dat er na de brexit ook steeds meer taken voor de douane zullen zijn. Dat zal nog meer het geval zijn zonder een akkoord met Groot-Brittannië. Wij gaan dus ook door met onze zoektocht naar mogelijke Europese steun op dat vlak.

Repliek van Peter Luykx (N-VA): Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. Wij kijken uit naar de afloop van het congres van de conservatieven en naar wat er zich in de komende maanden zal voordoen. Zoals u reeds zei, komt de klap het hardst aan bij de kusten, bij de grenzen die het dichtst bij het UK liggen. Wordt vervolgd.