Vraag van de heer Peter Luykx aan de eerste minister over "de mogelijke sancties van de EU tegen Polen" (nr. P2510)

Vraag van Peter Luykx (N-VA): Mijnheer de voorzitter, collega's, mijnheer de minister, de Europese Commissie heeft na twee jaar onderhandelen met Polen artikel 7, de zogenaamde nucleaire optie, ingeroepen. Die handeling kan mogelijk tot het verlies van stemrecht van Polen in Europa leiden. Collega's, N-VA pleit inderdaad voor een doorgedreven subsidiariteit, voor een Europa dat van beneden uit is opgebouwd. Wij pleiten inderdaad voor een volledige toebedeelde bevoegdheid van de Europese lidstaten. Echter, omdat Polen met zijn hervormingen aan een essentieel fundament van de democratie, namelijk de scheiding der machten, voorbijgaat, en omdat Polen zijn eigen rechterlijke macht ondermijnt, steunt de N-VA-fractie in het bewuste dossier de inroeping van artikel 7. Wij doen dat hier, maar ook onze Europese parlementsleden hebben die inroeping goedgekeurd. Waarom doen wij dat? Wij doen dat omdat wij consequent zijn. Wij willen consequent de democratische waarden verdedigen, niet alleen in verre buitenlanden, zoals Congo en Burundi, maar ook binnen de Europese Unie die immers niet alleen een Unie van centen maar ook van normen en waarden is. Mijnheer de minister, helaas schiet het mechanisme nu al te kort. Het schiet enigszins voorbij aan zijn doel. De Poolse regering, gesterkt door het Hongaarse veto, zal zich immers niet bij die inroeping neerleggen. Een en ander zal wellicht ook leiden tot een gebrek aan unanimiteit om sancties te treffen. Mijnheer de minister, daarom heb ik de hiernavolgende vragen. Ten eerste, hoe kunnen wij volgens u tot een procedure komen die meer effect heeft en efficiënter werkt? Ten tweede, hoe kunnen wij het signaal van de 438 Europese parlementsleden die de inroeping van artikel 7 hebben goedgekeurd, niet teloor laten gaan? Ik kijk uit naar uw antwoord. 

 

Antwoord van Minister Didier Reynders: Mijnheer de voorzitter, collega's, ik wil drie elementen meegeven. Ten eerste, inzake Polen is het heel belangrijk te weten dat er sinds bijna drie jaar en alleszins sinds meer dan twee jaar een dialoog tussen de Europese Commissie en Polen is. Er zijn al vier reeksen aanbevelingen van de Europese Commissie over de onafhankelijkheid van justitie in Polen geweest. Tot nu toe beweegt in Polen niet echt iets, om een andere richting uit te gaan. Artikel 7 houdt een heel zware procedure in. U weet echter dat er een goedkeuring van het Europees Parlement maar ook van vier vijfde van de leden van de Europese Raad moet zijn, wat niet zo gemakkelijk zal zijn. Ik hoop dat het mogelijk zal zijn tot een dialoog met Polen te komen. Comme cela a été dit, la Pologne est un très grand État de l'Union européenne, avec lequel nous souhaitons l'instauration d'un dialogue. Depuis le début, par ma voix, la Belgique soutient, au Conseil des Affaires générales, la démarche de la Commission. Nous allons continuer. Le deuxième élément concerne une série d'autres inquiétudes. Il y a quelques années, nous avons déjà eu des débats à propos de la Hongrie, au sein du Conseil des Affaires générales. Enkele maanden geleden waren er presidentiële verkiezingen in Oostenrijk. Wij zagen in veel landen een sterke vooruitgang van extreemlinks of extreemrechts in Nederland, Frankrijk, Duitsland en nu Oostenrijk met een extreemrechtse partij in de nieuwe regering. Wij vrezen ook de toekomstige beslissingen in Oostenrijk. Vandaag zullen wij met een aantal Europese landen een reactie geven met betrekking tot Roemenië waar ook wordt gevreesd voor nieuwe wetgeving met betrekking tot de onafhankelijkheid van justitie. Er valt dus veel te vrezen. Ten derde, ik dank de drie collega's voor hun steun. Ik pleit al bijna twee jaar, sinds februari 2016, op Europees niveau voor een nieuw mechanisme zoals voor de begroting, mijnheer Dewael of de Maastrichtcriteria. Waarom zou een gelijkaardige controle niet kunnen in verband met de Kopenhagencriteria. Dat betekent een politieke evaluatie in de 28, na de brexit 27, Europese landen. Dat zou dan ook in België gebeuren en dus niet alleen in Polen, Hongarije, Roemenië, maar ook hier. Waarom? Ik denk dat dit noodzakelijk is. Europa is een Europa van waarden. Wij hebben het in alle halfronden altijd over democratie, rechtstaat, mensenrechten. Het zal evenwel gemakkelijker zijn om daarover te spreken buiten Europa als er binnen de Europese Unie zulk een controle zou bestaan. Je compte que nous pourrons revenir sur ce débat en 2018. C'est prévu tant au Conseil Affaires générales que dans le cadre du programme de la Commission européenne pour l'année prochaine. Pour l'instant, j'ai obtenu le soutien de la moitié des États européens, sur les 28 – ce n'est déjà pas si mal – et de l'essentiel des groupes démocratiques du Parlement européen. Je crois vraiment que nous devons tous nous battre pour que le contrôle de la situation économique dans tous nos pays soit poursuivi. C'est indispensable. J'ai exercé des fonctions en qualité de ministre des Finances. Il est indispensable que les critères économiques et les budgets soient contrôlés. Mais il faut, systématiquement, dans tous les États de l'Union, sans attendre un drame en Hongrie, en Pologne ou ailleurs, que soient contrôlées les valeurs qui fondent l'Union européenne: le respect de l'État de droit, de l'indépendance de la justice, de la liberté d'opinion, de la liberté de la presse, des droits humains. Ik meen dat het noodzakelijk is om dat te doen en ik hoop dat dat nog voor de volgende Europese verkiezingen zal kunnen. 2018 zal in dat verband een zeer belangrijk jaar zijn. We zullen dan een open debat kunnen hebben rond de waarden in alle Europese lidstaten.

Repliek van Peter Luykx (N-VA): Mijnheer de minister, collega’s, een continue, systematische monitoring van alle lidstaten lijkt me een goede benadering en ik onderstreep alle lidstaten. Wij moeten die aanbeveling niet alleen aan Polen geven, maar ook aan de Europese Commissie zelf. Zij zou, met de heer Timmermans op kop, veel geloofwaardiger zijn, indien zij geen dubbele standaard hanteerde. Dat zij de schending van de fundamentele rechten in Polen wel aanklaagt, maar zwijgt over de schending van de democratische rechten van de Catalanen, komt erop neer dat ij werkt met twee maten en gewichten. Kortom, wie zwijgt over Catalonië, heeft ook geen recht om te spreken over Polen.