Vraag van de heer Peter Luykx aan de vice-eersteminister en minister van Buitenlandse Zaken en Europese Zaken, over "de gevolgen voor de Europese Unie van een eventueel referendum in Catalonië"

Peter Luykx (N-VA): Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega's, ik woon al sedert 2010 La Diada bij, de nationale feestdag van de Catalanen. De voorbije jaren was er altijd een indrukwekkende opkomst van meer dan 1 miljoen Catalanen, jong en oud, die vrolijk, vreedzaam, zonder enig incident en zonder schermutselingen op straat komen. Zij vragen vanuit een pro-Europese houding naar dialoog met Madrid en Spanje. Zij vragen om zich in een referendum over hun onafhankelijkheidsstreven te mogen uitspreken. Collega’s, voor mij is dat democratie in de praktijk, van beneden uit opgebouwd. Hoe groot is het contrast, nu wij vaststellen dat de wijze waarop Madrid met dat streven naar zelfbeschikking omgaat, hallucinant is? Politietroepen worden gestuurd, drukwerk wordt in beslag genomen en 712 Catalaanse burgemeesters worden gedagvaard. Wij kunnen ons in het Europa van vandaag niet meer voorstellen dat zulks nog kan gebeuren. Het doet terugdenken aan donkere tijden, waarvan ik dacht dat elke regering in Europa afstand had genomen.
 
Collega’s, Spanje belemmert op dit moment door middel van repressie en militair optreden een vreedzaam en democratisch proces. Het recht op zelfbeschikking van volkeren is een internationaal aanvaard principe. De Europese Unie, die zich op democratische waarden baseert, moet dat zelfbeschikkingsrecht erkennen. Zij kan niet à la carte optreden. Zij kan niet dan eens Polen of Hongarije veroordelen en dan weer Spanje niet.
 
Mijnheer de minister, daarom heb ik de hiernavolgende vragen. Ten eerste, zal de regering blijven zwijgen of zal zij Madrid oproepen in dialoog te gaan? Dat is immers wat de Catalanen al zeven jaar lang vragen: ga met ons in gesprek. Roep op tot dialoog. Ten tweede, wil u uw collega Reynders vragen dat hij ook op het Europese gremium Spanje oproept om geen repressie te gebruiken tegen de democratische rechtsgang?
 
Minister Daniel Bacquelaine: Mijnheer de voorzitter, in naam van mijn collega-minister van Buitenlandse Zaken en van Europese Zaken kan ik het volgende meegeven. De Spaanse Grondwet laat niet toe eenzijdige referenda over onafhankelijkheid van regio’s binnen Spanje uit te roepen. Ook het statuut van Catalonië voorziet niet in de mogelijkheid om een eenzijdig referendum te organiseren. Op 7 september keurde het Catalaanse Parlement eenzijdig de wet op het referendum goed. Op 8 september keurde het Catalaanse Parlement vervolgens de wet op de juridische overgangsregels goed. Het Spaans Grondwettelijk Hof annuleerde de Catalaanse wetten op respectievelijk 8 en 12 september. Het Hof heeft deze beslissingen betekend aan alle leden van de Catalaanse regering, het Bureau van het Catalaans Parlement en alle Catalaanse burgemeesters. Dit impliceert dat zij niet mogen meewerken aan de organisatie van een referendum.
 De Spaanse autoriteiten leggen de nadruk op het materieel onmogelijk maken van het referendum, door de verschillende politiediensten de opdracht te geven om materiaal in beslag te nemen. Aldus zijn ondertussen verschillende drukkerijen en opslagplaatsen onderzocht en is materiaal in beslag genomen. De politie heeft een aantal medewerkers van de Catalaanse regering aangehouden, die specifiek belast zijn met de organisatie van het referendum. Wij pleiten ervoor dat deze interne situatie binnen de regels van de rechtsstaat opgelost wordt. Wij blijven deze evoluties met de nodige aandacht volgen.

 

Repliek Peter Luykx (N-VA): Collega’s, mijnheer Vuye, mevrouw Pas, ik sta hier al tien jaar en al tien jaar — in de oppositie én in de meerderheid – kaart ik deze problematiek aan. Ik doe dit vandaag ook. Ik heb de moed om hier vandaag te staan. Ik heb dan ook geen lessen van u te krijgen. U zetelt hier nog maar korte tijd en u nam nog maar weinig het woord in dit Catalaanse verhaal. Ten eerste, laten wij een onderscheid maken. Wij spreken vandaag over het recht van de Catalanen om zich uit te spreken over hun onafhankelijkheid en de manier waarop zij dit willen bereiken. Wij gaan geen beslissing nemen vooraleer de Catalanen zelf hebben beslist. Dat is vandaag niet aan de orde. Ik deel uw mening. Ook ik ben het niet eens met de Spaanse overheid die zich verschuilt achter de Grondwet. Ik hoor dit argument ook in het antwoord van de minister. Ik ben het daar niet mee eens. Mocht de Grondwet gekenmerkt zijn door een status quo, dan hadden vrouwen vandaag nog geen stemrecht en waren wij nog altijd een unitaire Staat. Dat is dus een vals argument. Collega’s, wie vandaag ontkent dat het democratisch proces in Catalonië onheus is en dat het wordt tegengehouden door Madrid, die ontkent het licht van de zon.