Schriftelijke Vraag aan minister D. Reynders betreffende: "De Europese strijd tegen fake news."

Vraag van Peter Luykx 27/11/2017:

Het verspreiden van propaganda en fake news door externe actoren, vooral gevestigd in Rusland, is een grote bekommernis geworden binnen de Europese Unie. Zo zou Rusland misleidende informatie verspreid hebben tijdens de Franse en Duitse kiesstrijd en met betrekking tot het onafhankelijkheidsstreven in Catalonië. Op de EU-Raad van Buitenlandse Zaken van 13 november 2017, waarop u aanwezig was, steunden de verschillende ministers de vraag van Frederica Mogherini om de capaciteit en de financiering van de Europese strijd tegen fake news door de Europese diplomatieke dienst (de EEAS) op te drijven. Het zou specifiek gaan over het verhogen van het aantal personeelsleden en het budget van de drie taskforces voor strategische communicatie van de EEAS (één gewijd aan het Oosten, één aan de Westelijke Balkan en één aan de Arabischsprekende wereld). 1. Hoeveel extra personeelsleden en budget worden voor deze uitbreiding uitgetekend? 2. Dit voorstel dient nog de steun te krijgen van de verschillende ministers van Financiën. Verwacht u dat deze uitbreiding zonder problemen langs de ministers van Financiën van de EU-lidstaten zal kunnen passeren? 3. Hoe staat ons eigen land ten aanzien van deze demarche? 4. De Europese Commissie heeft diezelfde week een openbare raadpleging over fake news en online-desinformatie gelanceerd en een deskundigengroep op hoog niveau in het leven geroepen waarin de academische wereld, onlineplatforms, nieuwsmedia en maatschappelijke organisaties worden vertegenwoordigd. Heeft dit initiatief volgens u meer, minder of evenveel kans op slagen als de plannen voor uitbreiding van de EEAS-taskforces?

Antwoord van minister Reynders 17/05/2018:

1. De Raad Buitenlandse Zaken van 13 november besprak het beleid en de instrumenten inzake strategische communicatie om tegemoet te komen aan de actuele uitdagingen op dat vlak. Momenteel is er voor de drie bestaande taskforces personeel beschikbaar als volgt: - East Stratcom (Oostelijke vleugel) is operationeel sedert september 2015 en omvat 14 personen, voor het grootste deel Russisch sprekend. Zeven van deze personeelsleden werden gedetacheerd vanuit de lidstaten, één vanuit de Raad, één vanuit de Europese Commissie, drie werken op contractuele basis en twee zijn assistenten. Drie van deze stafleden zijn werkzaam inzake desinformatie en twee inzake Rusland. Zes van de stafleden van East Stratcom werken rond steun aan onafhankelijke media in het Oostelijk Nabuurschap en de andere leden werken rond positieve communicatie in het Oostelijk Nabuurschap; - de taskforce Zuid (regio Midden-Oosten en Noord-Afrika) is dan weer operationeel sedert juni 2017 en bestaat uit vijf personen, na een recente versterking; - ten slotte is de taskforce Westelijke Balkan operationeel sedert juli 2017 die uit twee personen bestaat.

2. Tijdens de Raad Buitenlandse Zaken steunden de lidstaten over het algemeen de versterking van de capaciteit van de drie taskforces, en meer bepaald van deze betreffende het Zuiden en de Westelijke Balkan, echter voor zover dit niet ten koste gaat van de de Oostelijke vleugel. Tijdens de onderhandelingen van de EU begroting 2018 is afgesproken om een specifieke begrotingslijn Strategic Communication Capacity te creëren binnen de begroting van Europese Dienst voor extern optreden. Hiervoor is 800.000 euro ingeschreven in de begroting 2018. Tijdens de Raad Buitenlandse Zaken van november 2017 had Morgherini gepleit voor 1,1 miljoen euro.

3. Ik ondersteun van mijn kant het principe van een versterking van de capaciteit van de EU op dit terrein. Het gaat er niet alleen om te reageren op bronnen van desinformatie afkomstig uit de Russsiche Federatie, maar ook om andere uitdagingen, zoals de strijd tegen intolerante ideologieën en extremisme. 4. De Europese Commissie heeft een aantal activiteiten gelanceerd rond de uitdagingen die voortvloeien uit fake news en desinformatie, zoals deze online consultatie, om tot een bredere consensus te komen over het antwoord op deze fenomenen. Deze consultatie is complementair met de drie Stratcom taskforces, en meer bepaald de East Stratcom.