Vraag van de heer Peter Luykx aan de vice-eersteminister en minister van Buitenlandse Zaken en Europese Zaken, belast met Beliris en de Federale Culturele Instellingen, over "de stabilisering van Congo"

Peter Luykx (N-VA):

Mijnheer de minister, op 22 januari heb ik hier reeds een vraag gesteld over de dubbele bodem in de clausule van de Congolese kieswet met betrekking tot de gevraagde volkstelling. Enkele dagen later werd die clausule ook afgevoerd, helaas ten koste van veel mensenleven bij de onlusten die daarmee gepaard gingen. Mijnheer de minister, ik ben er echter helemaal niet gerust in. 

Ten eerste, in de nasleep van de onlusten moeten we immers vaststellen dat Kabila tot vandaag de aanpassing van de kieswet niet ondertekend heeft. Volgens de Grondwet moet hij dat binnen de dertig dagen doen. 

Ten tweede, zoals hier al gezegd, zitten ongeveer 300 manifestanten tot vandaag vast zonder enig proces. We moeten vaststellen dat het gsm- en internetverkeer nog altijd geblokkeerd blijft maar ook dat verschillende voorstanders van presidentskandidaat Katumbi nog in de gevangenis zitten.

Kabila blijft er de kantjes vanaf lopen, hij blijft in de grijze zone tussen democratie en dictatuur surfen. Hij is ook meer en meer geïsoleerd. In het conflict in Oost-Congo heeft hij ervoor gekozen om alleen de strijd aan te gaan tegen de FDLR waardoor de NV en MONUSCO hem nu ook in de steek laten.

Mijnheer de minister, ik heb twee concrete vragen voor u.

Ten eerste, zult u in uw contacten met de Congolese regering net als de speciale gezant Russ Feingold vragen naar een concrete kalender en een datum waarop de verkiezingen zullen plaatsvinden?
Ten tweede, kunt u bevestigen of opvolgen of Kabila die aangepaste kieswet uiteindelijk heeft ondertekend?

 

Minister Didier Reynders:
We hebben ervoor gezorgd dat de kwestie van de DRC systematisch op de agenda van de Europese Raad, van de Raad Buitenlandse zaken en van de Verenigde Naties wordt gezet. Daarbij vragen we telkens aandacht voor drie bekommernissen.

Er is uiteraard de kwestie van de verkiezingskalender, maar dat geldt niet alleen voor Congo, maar ook voor Burundi en Rwanda. We roepen alle landen van de regio op om de kalender en de grondwettelijke bepalingen te respecteren. Voor Congo zou de kalender normaal gesproken moeten worden bekendgemaakt. Ook veroordelen we de willekeurige arrestaties en het gewelddadige optreden van de autoriteiten tegen demonstranten.

Ten slotte vragen we dat er in Oost-Congo zou worden opgetreden tegen de groeperingen, en dan voornamelijk de FDLR, die daar nog verschrikkelijk huishouden. Ik heb de vraag gekregen welke diplomatieke initiatieven mogelijk zijn op het electorale vlak. Die initiatieven zijn al genomen. Ik heb verscheidene contacten gehad met de eerste minister van Congo. Onze ambassadeur ter plaatse heeft ook contact gehad met de voorzitter van de Senaat en met de voorzitter van de Nationale Assemblee. Daarna heeft onze ambassadeur, samen met de ambassadeurs van Frankrijk, de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie, contact gehad met president Kabila.

Na de betoging in Kinshasa, na de contacten met de ambassadeurs ter plaatse en na mijn contact met de eerste minister, bleek het mogelijk de electorale wet te veranderen. Door diplomatieke druk zijn wij daarin geslaagd. Wij zullen ons werk voortzetten en zullen respect vragen voor de Grondwet en de verkiezingskalender. Ik moet u ook zeggen dat de betogingen mee geleid hebben tot een aantal beslissingen in Congo. 

Volgens de Hoge Commissaris voor de mensenrechten van de VN zou er sprake zijn van de willekeurige arrestatie van 300 personen, onder wie mensenrechtenactivisten, van wie sommigen zijn verdwenen. Net als de Hoge Commissaris veroordelen wij die arrestaties. Ik zal president Kabila vragen een onafhankelijk onderzoek naar die gebeurtenissen te laten uitvoeren. MONUSCO en de internationale brigade hebben in het oosten van Congo doeltreffend de strijd aangebonden tegen M23, maar nu moet er ook opgetreden worden tegen de FDLR. Alle gewapende groeperingen moeten ontwapend worden. Zowel in Congo als bij de Europese Unie en de Verenigde Naties zullen we blijven hameren op die drie punten: naleving van de verkiezingskalender, beëindiging van de willekeurige arrestaties, en pacificatie van het oosten.

 

Peter Luykx (N-VA):

Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoorden. Het is belangrijk om vandaag deze verkiezingen ook een beetje in het licht te plaatsen van de voorbije verkiezingen. 2006 was een belangrijke verkiezingsbeurt voor Congo, vooral omdat er toen voor de eerste maal verkiezingen georganiseerd werden. 2011 was de toets van de democratie. De bevolking kon toen kiezen en oordelen of wat er beloofd werd en wat er in het beleid uitgevoerd werd ook gehonoreerd kon worden. Helaas is het toen misgelopen. De verkiezingen van volgend jaar zijn dus de ultieme toets van de democratie.

Natuurlijk zijn die volgehouden diplomatieke inspanningen nodig en natuurlijk zullen die ook leiden tot een aantal verbeteringen, maar de kernvraag is of de verkiezingen volgend jaar correct zullen verlopen en wat het resultaat ervan zal zijn. Daaraan moet het beleid van deze regering getoetst worden. Daarna moeten wij conditioneel, voorwaardelijk, onze samenwerking met Congo opnieuw evalueren.