Vraag van de heer Peter Luykx aan de vice-eersteminister en minister van Buitenlandse Zaken en Europese Zaken, belast met Beliris en de Federale Culturele Instellingen, over "de gruweldaden van Boko Haram"

Peter Luykx (N-VA):

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, collega’s, met de beelden van de terreur in Parijs nog op ons netvlies gebrand, worden wij vandaag opnieuw geconfronteerd met extreem godsdienstig geweld, ditmaal in Nigeria, waar de islamitische terreurgroep Boko Haram volgens Amnesty International twee dorpen in het noorden zo goed als van de kaart veegde en duizenden slachtoffers maakte.

De omvang van die afschuwelijke moord op onschuldige burgers tart alle verbeelding. Een godsdienst die jonge meisjes met een bomgordel de markt op stuurt en die toelaat dat jonge moeders tijdens een bevalling vermoord worden, is een gruwel van een godsdienst. Het is een gruwel van een godsdienst, voor wie een kind niet langer heilig is en voor wie een moeder en haar ongeboren kind niet langer heilig zijn.

Collega’s, wij moeten solidair zijn met de slachtoffers van extremistisch geweld, niet alleen in Parijs, maar ook in Nigeria. Ten opzichte van terreur bestaan geen twee maten en twee gewichten; dicht bij huis of op een ander continent, wij hebben de morele plicht om terreur te veroordelen.

Verontwaardiging alleen is echter niet genoeg, collega’s. Er moet ook actie komen. Daarom heb ik voor u enkele vragen, mijnheer de minister.

Ten eerste, dat u de feiten daar veroordeelt, lijkt mij evident, maar wilt u ook de Nigeriaanse regering wijzen op haar verantwoordelijkheid in het bestrijden van de terreur aldaar? Zij heeft ook haar verantwoordelijkheid. In de verkiezingsmodus waarin het land nu verkeert, heeft men nogal eens de neiging om het aantal slachtoffers te minimaliseren.

Ten tweede, vorig jaar in mei, na de aanvallen en het ontvoeren van schoolmeisjes, hebt u verkenners naar Nigeria gestuurd, die moesten nagaan of er een psychologische en medische ontplooiing plaatsvond. Wilt u dat nu ook doen?

Tot slot, welke initiatieven wilt u nemen, in het kader van de Europese Unie en de VN, om daar soelaas te bieden?

 

Minister Didier Reynders:
Didier Reynders, ministre: Monsieur le président, je remercie les différents intervenants de maintenir leurs questions sur cette situation en Afrique à l'ordre du jour de l'assemblée. J'étais au Burundi et au Rwanda au moment des attentats qui ont eu lieu à Paris. Au Burundi aussi, fin décembre 2014, une centaine de personnes ont perdu la vie dans des affrontements et, pendant que nous étions là, des assassinats étaient commis à l'égard de responsables politiques. Je reviens sur quelques faits et sur les actions entreprises.

Omtrent de feiten kan ik het volgende zeggen. De ontvoering van meer dan tweehonderdvijftig schoolmeisjes in Chibok, midden april 2014, vormt een triest hoogtepunt in een lange reeks van terreurdaden van Boko Haram sinds 2009 en vestigt de internationale aandacht andermaal op het groeiend veiligheidsprobleem in het noordoosten van Nigeria. De afgelopen weken was er onder meer sprake van een aannval van Boko Haram op de garnizoenstad Baga, op 3 januari, vlakbij het Tsjaadmeer, waarbij, afhankelijk van de bron, enkele honderden tot een tweeduizendtal slachtoffers te betreuren zouden zijn.

De humanitaire tol ligt in elk geval opnieuw zeer hoog. Het voorbije weekend vielen tientallen slachtoffers bij zelfmoordaanslagen, gepleegd door Boko Haram met de inzet van jonge meisjes, onder meer in Maiduguri. In december vonden er dodelijke aanslagen plaats in Jos, Gombe en Bauchi.

Vanwege de extreme onveiligheid zijn er nauwelijks waarnemers in die regio. De regio kent een oppervlakte vergelijkbaar met België. Het is dan ook moeilijk, zo niet onmogelijk, om een juist beeld te krijgen van de ware toedracht.

Welke acties kunnen wij ondernemen? Er hebben al veel vergaderingen plaatsgehad, en er zullen er nog volgen, bij de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties en in Europa met mijn collega’s van Buitenlandse Zaken, met wie ik ook volgende week nog samenkom. Op verzoek van Nigeria heeft de VN-Veiligheidsraad op 22 mei 2014 beslist om Boko Haram toe te voegen aan de Al Qaedasanctielijst. België heeft zich achter die beslissing geschaard. De toepassing ervan vindt plaats op Europees vlak met de steun van België.

De problematiek van de internally displaced people en de vluchtelingen naar de buurlanden Tsjaad, Niger en Kameroen, wordt reeds van nabij opgevolgd door de bevoegde humanitaire organisaties UNHCR, OCHA en Unicef, en België zorgt daarbij voor financiële steun.

Er worden militaire acties ondernomen op het terrein: vorige maandag werden 143 terroristen van Boko Haram gedood toen ze de stad Kolofata aanvielen. Het is bekend dat Boko Haram een transnationale organisatie is: de Kanuri, een bevolkingsgroep die aanwezig is in de landen rond het Tsjaadmeer, vormen het gros van de manschappen. 

De Europese Unie zet Nigeria ertoe aan de veiligheidsproblemen globaal te blijven aanpakken en te kiezen voor good governance en ontwikkeling om radicalisme te bestrijden. De waarden die Nigeria en de Europese Unie delen, vormen de hefboom om het terrorisme klein te krijgen: het gaat onder meer om een open maatschappij, de inachtneming van het primaat van het recht en de mensenrechten. 

We steunen de strijd tegen het terrorisme door middel van projecten die gefinancierd worden via de begrotingslijn van het stabiliteitsinstrument van de Europese Unie en door te kiezen voor welbepaalde ontwikkelingsprojecten in het kader van het Europees Ontwikkelingsfonds. 

Mijnheer Luykx, de vorige regering heeft, destijds op initiatief van gewezen minister Onkelinx, inderdaad een missie gestuurd naar Nigeria om na te gaan of het mogelijk was om iets te ondernemen, bijvoorbeeld met B-FAST. U weet echter dat B-FAST niet de aangewezen organisatie is voor een dergelijk conflict. Om veiligheidsredenen is het zeer moeilijk om iets te doen. Wij zijn echter bereid om nogmaals een kleine missie te sturen voor een verkenning ter plaatse die kan nagaan welke nieuwe acties er vanuit België mogelijk zijn. Wij zullen verder gaan met de globale aanpak van het terrorisme in Nigeria en de regio, niet alleen in België maar op Europees niveau en op het niveau van de Verenigde Naties.

De totaalbenadering van het probleem omvat landen als Irak en Syrië, de hele Sahelregio en nog heel wat andere plaatsen. De coalitie die strijdt in Irak, komt volgende week bijeen in Londen. We zullen de barbarij blijven bestrijden. 

 

Peter Luykx (N-VA):

Mijnheer de minister, ik stel uw bezorgdheid en betrokkenheid op prijs. Het vluchtelingenprobleem dat nu, in tweede orde, ontstaat, vereist ook de nodige zorg. Ik ben blij dat u kiest voor een globale aanpak en dat u die ook zult bepleiten bij de Nigeriaanse regering. De beperkte missie zal opnieuw naar ginder worden gestuurd, hopelijk dan met een iets bredere opdracht.