Reynders op ramkoers: "Un ministre peu diplomate"

Door Peter Luykx op 19 juli 2013, over deze onderwerpen: Buitenlandse handel / handelsmissies, Buitenlandse Zaken, Diplomatie

"Reynders benoemt economische adviseurs", "Reynders in conflict met Vlaamse Regering over handelsmissie naar Myanmar", "Reynders benoemt prinses Astrid aan het hoofd van de prinselijke missies zonder overleg met de deelstaten" en ga zo maar verder. De relletjes tussen de federale minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders (MR) en de Vlaamse Regering stapelen zich op.

Reynders' ramkoers is meer dan zomaar wat politique politicienne. In feite gaat dit over een veel dieperliggend probleem: de deelstaten, en in de eerste plaats Vlaanderen, voeren een autonoom buitenlands beleid waarin eigen prioriteiten voorop staan. Aan de andere kant vloeit macht naar het Europese niveau. De Belgische diplomatie ziet haar invloed en macht slinken naar onder en naar boven en dit zorgt voor wrevel.

Dat Didier Reynders minister van Buitenlandse Zaken werd in de regering-Di Rupo kwam niet als een complete verrassing. Na twaalf jaar op post te zijn geweest in het Hotel des Finances, het statige gebouw in de Wetstraat, was het tijd voor iets anders, zo beweerden vriend en vijand. Sinds 2011 heeft Reynders zijn ministerpost van Financiën ingeruild voor Buitenlandse Zaken.

Vlaanderen voert eigen economische diplomatie

Als hoofd van de Belgische diplomatie voert Reynders een zeer traditioneel en voorzichtig beleid. Toch belet dit hem niet om binnen zijn eigen departement de politisering nog wat door te drijven: wie ambities heeft in een diplomatieke carrière kan maar best een partijkaart aanschaffen. Maar ook daarin verschilt Reynders niet van zijn voorgangers.

Als liberaal wil hij vooral focussen op economische diplomatie. Eén probleem: buitenlandse handel en investeringen zijn al twee decennia geen bevoegdheden meer van het federale niveau. Vlaanderen en Wallonië voeren elk hun eigen economische diplomatie. Niet zonder succes overigens: het aandeel van Vlaanderen in de totale Belgische export is gestegen tot 80 procent sinds de overheveling. De deelstaten werken trouwens vaak samen op het terrein. Waar het Waalse handelsagentschap AWEX niet aanwezig is, springt Flanders Investment and Trade bij, en omgekeerd.

Waarom iets dat goed werkt aanpassen, zou je je afvragen? Dat is buiten Didier Reynders gerekend. Begin dit jaar nam het hoofd van de Belgische diplomatie de beslissing om economische adviseurs aan te stellen op federale ambassades, naast de medewerkers van de deelstaten. Een niet verholen herfederalisering van het buitenlandse beleid. Economisch levert dit weinig op, want uiteindelijk zijn het de deelstaten die de verantwoordelijkheid dragen. Vlaanderen, hierin gevolgd door Wallonië, stapte naar de Raad van State om Reynders' beslissing ongedaan te maken. Deze laatste forceert zijn beslissing en krijgt hierin steun van de volledige federale regering. De economische adviseurs werden zelfs al voorbereid onder de vroegere minister van Buitenlandse Zaken, Steven Vanackere (CD&V).

Economische missies: geen inspraak

De ene rel is nog niet van de baan of daar is de andere al. Sinds jaar en dag staat prins Filip aan het hoofd van de prinselijke missies. Deze economische missies worden in feite georganiseerd door de gewesten, maar staan onder leiding van de kroonprins. Om hem hiervoor te ondersteunen beschikt prins Filip overigens over een eigen administratie: het Agentschap Buitenlandse Handel. Sinds jaar en dag vraagt de N-VA al dat deze instelling wordt opgeheven. Buiten het organiseren van de prinselijke missies heeft het Agentschap geen enkele rol meer te vervullen aangezien buitenlandse handel een bevoegdheid is van de deelstaten.

Opnieuw beslist Reynders, klaarblijkelijk met steun van de hele ploeg-Di Rupo, om Vlaanderen niet te consulteren alvorens te beslissen om prinses Astrid aan het hoofd te plaatsen van deze missies. De laconieke manier waarop Reynders dit zelf naar buiten brengt tart elke verbeelding: "De gewesten krijgen geen inspraak, maar het is toch correct om een communicatie naar hen te organiseren." Vlaanderen: dat instaat voor 70 procent van de investeringen en 80 procent van de export in dit land, mag akte nemen van deze beslissing, zonder er ook maar enige inbreng in te hebben.

Bom op institutionele logica

De 'relletjes' van de afgelopen maanden kunnen we dan ook niet herleiden tot het eigengereide optreden van Didier Reynders. Ook zijn voorgangers – met in de eerste plaats Karel De Gucht en Steven Vanackere – deden neerbuigend tegenover het Vlaamse buitenlands beleid. Maar de regering-Di Rupo gaat nog een stap verder en wil parallelle bevoegdheden uitbouwen op het federale niveau. Dit is niet alleen een bom op de institutionele logica in dit land, het is allerminst een nuttige besteding van mensen en middelen.

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is