Opstand in Egypte

Door Peter Luykx op 7 februari 2011, over deze onderwerpen: Democratie, Militaire operaties

De opstand in de Arabische wereld heeft het Westen met verstomming geslagen. De beelden van uitbundige protestanten tegen het regime van Hosni Moebarak staan in schril contrast met de vraagtekens waarmee de geopolitiek plots geconfronteerd wordt.

In snelheid genomen komen het Westen en de Verenigde Staten slechts traag op gang wanneer zij voor deze moeilijke keuze staan : kiezen voor het status quo of zich achter de betogers scharen en het regime van Moebarak resoluut vaarwel zeggen.  De huidige situatie, die à la minute onderhevig is aan nieuwe ontwikkelingen, bezwaart de taak van beleidsmakers om een definitieve keuze te maken. Nochtans is de keuze voor het democratisch proces de enige juiste optie. De oude – en achterhaalde – stabiliteit moet ingewisseld worden voor de democratie. En daar is geen plaats voor ‘vastgeroeste dictators’.

Op het eerste zicht zijn de opstanden die de afgelopen weken plaatsvonden in de Arabische landen niet ingegeven door geopolitieke, panarabische, ideologische of religieus fundamentalistische motieven. Het is wél een socio-economisch protest, ingegeven door de  stijgende voedselprijzen, de hoge werkloosheid onder de zeer jonge bevolking, de corruptie en vooral het gebrek aan democratie.
Het geopolitieke vraagstuk dat de wereldpolitiek bezighoudt, is of de geur van de Tunesische Jasmijnrevolutie weldra waarneembaar zal zijn in de hele Arabische wereld. Worden de gefnuikte ambities van jonge Tunesiërs en Egyptenaren de katalysator van de Arabische lente die een verlengde breit aan de val van het communisme in Oost-Europa? En hoe hoog moeten de kansen ingeschat worden dat – na een hertekening van de Arabische landkaart - bondgenoten van vandaag vijanden van morgen zijn?

Het is echter niet de vraag óf landen als Algerije, Syrië, Jordanië of Jemen uitgroeien tot de volgende dominostenen die zullen omvallen. Het ‘wanneer’ en ‘hoe’ de Europese Unie – liefst met één stem – deze democratiseringsgolf ondersteunt en begeleidt is dat wel.  Per slot van rekening dient elke getroffen maatregel afgetoetst te worden tegen het zelfbeschikkingsrecht waar ieder volk recht op heeft.

De afwezigheid van een gemeenschappelijk Europees standpunt ten overstaan van de protesten in Egypte is een gemiste kans. Bovendien is het pleidooi van Catherine Ashton voor een ‘ordentelijke overgang’ dubbelzinnig en zelfs cynisch in het licht van de laatste ontwikkelingen. Europa, maar ook België, heeft de plicht om duidelijk partij te kiezen voor de verandering die het volk eist. Het is de enige kans om van meet af aan het democratisch proces te kunnen sturen en vooral snel duidelijkheid te brengen over de positie van Moebarak.  Een duidelijk signaal aan het adres van Moebarak maakt een snellere beëindiging van het conflict mogelijk en kan verder bloedvergieten tussen voor- en tegenstanders van zijn regime vermijden.

Partnerschap

Ongeacht de afloop van deze revolte moet Europa zich het lot van deze landen aantrekken. In het bijzonder kan het, bovenop de rechtstreekse hulp aan Tunesië en Egypte, het Euromediterraan Partnerschap opnieuw leven inblazen.

Europa moet wel waakzaam zijn opdat de versterking van de Mediterrane Unie dit keer kans heeft op slagen. In 1995 ging het mission statement van het Euromediterraan Partnerschap reeds de mist in. Van een transformatie van het Middellandse Zeegebied in een gemeenschappelijk gebied van vrede, stabiliteit en welvaart kwam destijds niets in huis. De associatieakkoorden die destijds met de Arabische landen werden gesloten brachten niet de verhoopte resultaten. Europa moet nu met meer daadkracht optreden opdat de Mediterrane samenwerking wel een succes wordt. Daar heeft zowel de Arabische regio als Europa baat bij. Een efficiënte samenwerking rond economische ontwikkeling, handel, energie, milieu, migratie en bestrijding van terrorisme kan hierbij als vertrekpunt dienen .

Thomas Friedman, meervoudig winnaar van de Pulitzer Prize, wijst in de New York Times reeds op het feit dat er een tijdperk ‘voor’ Egypte en een tijdperk ‘na’ Egypte is. Het is van primordiaal belang dat de gewenste democratisering ook brengt wat ze belooft, namelijk een stabiele democratische staat die de rol van Egypte als stabilisator in de regio overneemt. Een democratie die geen plaats biedt voor een radicalisering en antisemitische retoriek. Een democratie die meewerkt aan een duurzame vrede en een constructieve relatie met Israël.

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is