Moeten bedrijven zelf sociaal inspecteur spelen?

Door Peter Luykx op 10 juli 2015, over deze onderwerpen: Werken, Ondernemen, Sociale Fraude
Moeten bedrijven zelf sociaal inspecteur spelen?

De uitbreiding van de hoofdelijke aansprakelijkheid naar de getrapte aansprakelijkheid in de hele keten van de bouwsector, moet de sociale fraude bestrijden. De bouwsector is zelf vragende partij. Toch heb ik daar bedenkingen bij. In feite besteedt de overheid de controle op sociale fraude en dumping uit aan de bedrijven.

De bouwsector staat al jaren onder zware druk, heel wat aannemers staat het water aan de lippen. De voorbije jaren gingen meer dan 12.000 banen verloren en volgens ramingen zouden er dit jaar nog eens 6.000 verdwijnen.

Sociale dumping is één van de belangrijkste oorzaken. Acht op de tien bouwbedrijven zagen al opdrachten verloren gaan aan buitenlandse concurrenten. Het aantal Limosa-meldingen van buitenlandse arbeiders verzesvoudigde tegenover 2007. Projectleiders van grotere bouwbedrijven krijgen vandaag eerder taalcursussen Pools, Portugees of Lets dan technische opleidingen.

De uitbreiding van de hoofdelijke aansprakelijkheid in maart 2012 had al een ontradend effect. Sindsdien is een opdrachtgever die een beroep doet op een aannemer aansprakelijk voor de sociale schulden van zijn medecontractant. Wie via de beschikbare databank vaststelt dat zijn onderaannemer sociale schulden heeft, moet 35% van het verschuldigde bedrag inhouden en doorstorten aan de RSZ. Doet hij dat niet, dan is hij hoofdelijk aansprakelijk en wordt hij zelf beboet.

Na de uitbreiding van de hoofdelijke aansprakelijkheid wil deze regering via de programmawet ook werk maken van een getrapte aansprakelijkheid of ketenaansprakelijkheid. Wanneer een bedrijf zijn verplichtingen in het kader van de hoofdelijke aansprakelijkheid niet of slechts gedeeltelijk nakomt, wordt de in een eerder stadium tussengekomen aannemer of opdrachtgever hoofdelijk aansprakelijk voor de sociale schuld. Ook de opdrachtgever wordt zo geconfronteerd met sociale fraude. De bouwsector is zelf vragende partij. Toch heb ik enkele bedenkingen.

In feite besteden we met dit systeem de controle op sociale fraude uit aan de bedrijven. Zij worden als het ware de onderaannemer van de overheid, die in haar plaats toezicht houden. De uitbreiding van de hoofdelijke aansprakelijkheid verhoogde al de werklast en zorgde voor een fikse administratieve meerkost. Bedrijven moeten in zekere zin zelf sociaal inspecteur gaan spelen.

Daarbij rijst een aantal vragen: Wanneer moet het bedrijf de sociale achterstallen vaststellen? Wanneer treedt de aansprakelijkheid in? Is dat op het moment van de aanbesteding? Op het moment van de bestelling? Op het moment dat de uitvoering van de werken start? Op het moment van de tussentijdse vorderingen of op het moment van de daadwerkelijke betaling?

Nu verloopt de controle van sociale achterstallen online, bijvoorbeeld via de webstek van de Confederatie Bouw. Maar zal deze controle ook uitgebreid worden voor het niet respecteren van de betaling van minimumlonen? Hoe herkent de opdrachtgever trouwens de leverancier die zijn personeel minder dan het minimumloon betaalt? Waar en hoe kan je dat controleren?

En wat met de kleine ondernemingen die niet de knowhow of het personeel hebben om controle van sociale achterstallen uit te oefenen? Uw bakker die een nieuwe parking laat aanleggen voor zijn klanten is hoofdelijk aansprakelijk indien zijn aannemer niet in regel is. Maar die man wil brood bakken, niet speuren naar sociale fraude.

Crisis betekent dat bedrijven onder druk staan en kampen met betalingsproblemen, ook wat sociale bijdragen betreft. Ook reguliere bedrijven, die doorgaans correct werken, kunnen wel eens achterstallen hebben. Wie een betaling gedeeltelijk inhoudt om aan de RSZ door te storten krijgt gegarandeerd discussies met de onderaannemers en een onderbreking van de werken. Dit bemoeilijkt het bouwproces.

Het is belangrijk dat de manier waarop een opdrachtgever of aannemer controles uitvoert duidelijk en transparant is en gefaciliteerd wordt door de overheid. Het doel van de maatregelen van de regering om sociale fraude te bestrijden, steun ik voor de volle honderd procent. Een goede omkadering en uitvoering kunnen de slaagkansen en de efficiëntie enkel verhogen.

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is