Tussenkomst Congo 22.09.2016

Vraag Peter Luykx (N-VA) 22/09/2016:

Mijnheer de minister, de gebeurtenissen in Congo laten zich eigenlijk lezen als een kroniek van de aangekondigde dood. Wij hebben hier met tal van collega’s, uit de meerderheid en de oppositie, al dikwijls de huidige ontwikkelingen in Congo voorspeld. Het is duidelijk dat Kabila zich niet voorbereidt op verkiezingen. Hij bereidt zich voor op de beheersing van onlusten en opstand. Hij kiest ook niet voor verkiezingen, maar voor uitstel, voor verrotting, voor de tactiek van de glissement. Collega’s, na de gebeurtenissen van de voorbije dagen is het duidelijk dat, zoals iedereen verwacht had, de boel ontploft.

Na de eerste verkiezingen, waarbij het belangrijk was dat de Congolees kon stemmen, en de tweede verkiezingen, waarbij het belangrijk was dat de Congolees voor de eerste keer kon zeggen wat hij ervan vond, hebben we nu een derde ronde van verkiezingen. Die zijn superbelangrijk, omdat duidelijk gemaakt kan worden aan de Congolees wat transitie betekent, wat democratie betekent in die zin dat andere personen voor het bestuur worden verkozen. Welke rol heeft ons Parlement? Collega’s, u allen hebt op enkelen na een resolutie ondersteund die de regering vraagt om de Congolese leiders aan te manen het anders en beter te doen. U allen hebt die vraag mee gesteund en het dossier verdient uw aandacht, ook hier. Wij hebben Kabila gevraagd om af te zien van een derde mandaat. Natuurlijk hebben wij infrastructureel en financieel weinig tot niets in de pap te brokken. We hebben echter wel een ding, mijnheer de minister – noch minister Reynders, noch minister De Croo is hier – , namelijk onze stem. Naar de symbolische stem van België wordt wel geluisterd, op Europees vlak en op internationaal vlak. Dus alstublieft, gebruik die stem vandaag.

 

Antwoord Minister Bacquelaine:

Monsieur le président, nous sommes tous terriblement préoccupés par la violence qui sévit en République Démocratique du Congo ces derniers jours. Le ministre des Affaires étrangères a non seulement témoigné de sa solidarité avec les victimes mais il a également rappelé que le droit de manifester pacifiquement est le corollaire de tout processus démocratique.

De gebeurtenissen van afgelopen maandag en dinsdag zijn zeer ernstig. Nu moet er snel een onafhankelijk onderzoek komen naar die feiten. Indien blijkt dat er sprake is van disproportioneel geweld, in het bijzonder door veiligheidsdiensten, zal de individuele verantwoordelijkheid van betrokken personen moeten worden nagegaan, met alle gevolgen van dien. Ook de Europese Unie zal daaruit conclusies moeten trekken.

Les manifestations et les violences de cette semaine font suite à la non-convocation des élections présidentielles dans le délai prévu par la commission électorale nationale indépendante. Il est nécessaire que le calendrier électoral soit connu au plus vite et que le report des élections présidentielles et législatives soit aussi court que possible. L'organisation d'élections régulières constitue en effet le fondement de tout système démocratique. Les faits rappellent l'extrême urgence de parvenir à la conclusion d'un dialogue politique inclusif, crédible et qui respecte les principes constitutionnels ainsi que la résolution 22/77 du Conseil de Sécurité de l'ONU. Il faut tout tenter pour avoir un vrai dialogue, réellement inclusif, impliquant les principaux acteurs de la crise congolaise.

En réponse à vos questions sur le financement des élections, la Belgique est bien entendu toujours disposée, comme d'autres partenaires internationaux, à soutenir un processus crédible et transparent avec un budget sérieux. Tout financement sera conditionné par le respect des standards internationaux, y compris sur le plan du respect des droits et des libertés. Les modalités de financement sont en effet évoquées avec nos partenaires internationaux. La RDC est au centre de bien des réunions. La Belgique joue un rôle moteur afin de sensibiliser la communauté internationale à l'urgence de cette situation, et afin de susciter une approche commune. Ainsi, le ministre des Affaires étrangères a reçu ce vendredi 19 septembre à Bruxelles le groupe des envoyés spéciaux pour la région des Grands Lacs en Afrique centrale. Lors de cette réunion, il a évoqué la situation politique en RDC et le dialogue qui est en cours. À New York, il a participé à d'autres réunions sur le sujet avec les acteurs internationaux impliqués.

Wij overleggen op dit moment ook binnen de Europese Unie over wat de Unie kan doen om op de situatie te wegen. Wat de houding van de regering tegenover de Congoresolutie van het Parlement betreft, verwijs ik naar het antwoord van de minister van Buitenlandse Zaken in de plenaire vergadering van vorige week. De resolutie blijft een belangrijk document voor de regering. Zij is zeer actueel. Hij zal uiteraard zelf verder terugkomen op de resolutie van de Kamer en uiteenzetten hoe hij er op diverse vlakken gevolg aan geeft, naar aanleiding van de voorstelling van de CentraalAfrikanota van de regering in het Parlement.

Vu son degré d'implication dans ce dossier, le ministre tiendra à vous informer personnellement des derniers développements.

Zoals de minister van Buitenlandse Zaken vorige week gesteld heeft, werd de terugtrekking van de Congolese ambassadeur ons niet officieel genotificeerd. Zijn afwezigheid kan verband houden met diverse factoren, zeker in de huidige gespannen binnenlandse situatie.

 

Repliek Peter Luykx:

Helaas, avant les élections, égale après les élections. De situatie van vandaag is niet anders dan vóór de verkiezingen. Wij moeten daar lessen uit trekken. De Verenigde Staten zijn bereid om de schuldigen in het conflict te vervolgen. President Hollande wil dat doen op Europees niveau en hij vraagt onze steun. België kan maar één ding doen als het geloofwaardig wil blijven met de presentatie van de nota betreffende Centraal-Afrika, namelijk heel duidelijk stellen dat de tijd van Kabila om is en dat hij geen derde mandaat kan opnemen. Al onze acties moeten gekoppeld worden aan dat vervolg.