Weer haar in de boter tussen Brussel en Kinshasa

Door Peter Luykx op 15 september 2016, over deze onderwerpen: Resoluties

De Congolese ambassadeur in Brussel is terug naar Kinshasa voor overleg. Een resolutie in de Kamer over sancties is in Congo slecht onthaald.

'Congo is allergisch voor sancties, een drukkingsmiddel dat de VS gebruikt en lijkt te werken''

Van onze redactrice Ine Roox

Brussel Een overheid die een ambassadeur terugroept voor overleg: in de diplomatieke omgangstaal is dat een sterk signaal van ongenoegen. Daarom komt het ook niet zo vaak voor. En als het gebeurt, dan maakt een overheid dat tegenover de tegenpartij wel duidelijk. Toch deelde Congo niet officieel mee dat zijn ambassadeur in Brussel, Dominique Kilufya Kamfwa, voor overleg naar Kinshasa is teruggehaald. En bij de ministeries van Buitenlandse Zaken en Ontwikkelingssamenwerking in Brussel is men officieel nergens van op de hoogte gesteld. 'Toch bevestigen vier hooggeplaatste Congolese en internationale contacten mij dat de Congolese ambassadeur in Kinshasa is voor overleg', zegt Congo-expert Kris Berwouts, die een jarenlange expertise heeft opgebouwd in het gebied van de Grote Meren. Er is opnieuw een probleem tussen België en Congo, zoveel is wel duidelijk. De misnoegdheid in Kinshasa zou ditmaal te maken hebben met de kritische resolutie die de Kamer in juli heeft aangenomen, en die in politiek België breed gedragen wordt.

Tegensancties

Die resolutie brengt in herinnering dat de Congolese president Joseph Kabila de grondwet en de verkiezingskalender dient te respecteren. Ze vraagt de federale regering om expliciet haar afkeur uit te spreken voor een derde of een verlengde termijn. Kabila's tweede termijn als gekozen president loopt af in december. Eigenlijk moesten daarom op 27 november presidentsverkiezingen plaatsvinden, maar die komen er niet. De ongerustheid groeit dat de politieke onzekerheid en de sociale onrust kunnen uitmonden in geweld. In de resolutie roept de Kamer de Belgische regering onder meer op om die individuen die het risico op geweld verhogen, persoonlijk verantwoordelijk te houden via gerichte sancties, zoals een inreisverbod of de bevriezing van tegoeden in België en Europa. Ook al gaat het om een Kamerresolutie en niet om het regeringsstandpunt, en ook al zou België wel twee keer nadenken over sancties (die Congolese tegensancties kunnen uitlokken, bijvoorbeeld tegen Brussels Air­lines), toch heeft het woord 'sancties' in Kinshasa duidelijk een gevoelige snaar geraakt. 'Congo is er allergisch voor', zegt Berwouts. 'Amerika heeft sancties ingesteld tegen generaal Célestin Kanyama, de politiechef van Kinshasa, en dat drukkingsmiddel lijkt te werken.' Volgens de analist gaf Amerika daarmee een schot voor de boeg. 'Kanyama is niet eens een van de grote boosdoeners voor het verkiezingsproces, maar door hem financiële sancties op te leggen, deed Amerika een openingszet. De VS maken duidelijk dat zij de sancties nog kunnen uitbreiden, en ook andere personen viseren. Achter de schermen groeit de nervositeit.'

September is moeilijk

Wat valt er de komende tijd in Congo te verwachten? 'Ik vrees dat we niet tot het eind van het jaar, wanneer Kabila's mandaat verstrijkt, moeten wachten omonrust te zien. Mogelijk wordt 19 september al een belangrijke datum. Dat is precies drie maanden voor het eind van zijn termijn, volgens de grondwet het moment waarop de kiezer moet worden opgeroepen. Maar dat gebeurt nu natuurlijk niet. Koppel de politieke onzekerheid aan de economische problemen, en de kans op nieuwe onrust is groot. September is sowieso al een moeilijke maand: het nieuwe schooljaar plaatst de kroostrijke Congolese gezinnen voor financiële uitdagingen.' Ook voor Oost-Congo, dat al twintig jaar door chaos en oorlog wordt geteisterd, is de politieke onzekerheid in Kinshasa allesbehalve goed nieuws. 'Bestaande lokale conflicten worden op de spits gedreven, waarbij allerlei zogenaamde politici zich roeren, met de bedoeling hun positie in het politieke landschap te versterken.'

Kabila investeert in wapens in plaats van in verkiezingen

N-VA-kamerlid Peter Luykx, een van de indieners van de resolutie die in Kinshasa slecht is onthaald, wil niet buigen voor het Congolese ongenoegen. 'Onder onze druk is er in de ­regering al een koerswijziging ­tegenover Congo ingezet. Wij blijven de evolutie ginder met argusogen volgen.' Minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders (MR) moet later deze maand zijn Congo-nota voorstellen in de Kamer. Luykx gaat ervan uit dat ook die de ­kritiek niet schuwt, en zegt te vrezen dat president Kabila zijn land wil laten afglijden naar onlusten. 'Hij investeert in wapens in plaats van verkiezingen voor te bereiden. Hij rekent er kennelijk op dat hij straks, na onlusten, nog de enige plausibele oplossing is

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is