De eerste stap die Kabila moet zetten is een stap opzij

Door Peter Luykx op 3 mei 2016

Peter Luykx(N-VA) pleit voor exit-scenario voor Kabila.

2016 is een belangrijk jaar voor Congo. In november moeten er verkiezingen plaatsvinden. Alles wijst erop dat de geplande datum niet haalbaar is. Kabila voert een ‘politique de glissement’, waarbij hij bewust de problemen in zijn land laat betijen om finaal als enige alternatief toch te kunnen aanblijven als president. De enig uitweg is dat Kabila een stap opzij zet.

Uitstel verkiezingen

Uiterlijk in december 2016 dient Joseph Kabila af te treden om plaats te maken voor een nieuwe president van de DRC Congo. De grondwet staat geen derde termijn toe. Te midden van de toenemende repressie en technische vertragingsmanoevers wordt dit scenario met de dag onwaarschijnlijker. In januari gaf de Congolese kiescommissie, CENI, al aan dat het achttien maanden nodig zou hebben om de lijst met stemgerechtigden op punt te stellen. Ook onder de nieuwe voorzitter, Corneille Nangaa Yobeluo, slaagt de CENI er niet in om enige vooruitgang te boeken.

Maar de verkiezingsdeadline van november nadert onverbiddelijk. Voor president Kabila is dit uitstel een ideaal scenario, artikel 70 van de grondwet stelt namelijk dat de aftredende president de macht behoudt zolang er geen opvolger is. Te midden van de chaos zou hij zijn presidentschap voor onbepaalde duur kunnen verlengen. ‘Après moi la déluge’ zoals zijn voorganger Mubutu dertig jaar lang herhaalde.

Een Congolese lente

De schendingen van de mensenrechten en de repressie van de oppositie nemen hand over hand toe. Het protest groeit. De positie van Kabila is onzekerder dan ooit: vroegere medestanders hebben hem de rug toegekeerd en de oppositie kan oud gedienden als Tshisekedi en Kamerhe als geduchte tegenkandidaten naar voren schuiven. En dat is dan nog buiten de populaire, oud-gouverneur van Katanga, Moïse Katumbi, gerekend. Ook de politieke rol van Jean-Pierre Bemba, die deze maand in Den Haag zijn proces afwacht, is nog niet volledig uitgespeeld.

Een bijkomend probleem voor de president is dat hij nooit grote aanhang onder de stedelijke bevolking genoot. Bij deze verkiezingen ligt de sleutel tot de macht bij de grote groep werkloze jongeren in de grootsteden zoals Kinshasa en Goma. Zij kijken met tegenzin op tegen nog eens vijf jaar Kablila, nog eens vijf jaar zonder toekomstperspectieven. Van de vijf werven van Kabila kwam niets in huis. Breekt het protest door en komt er een Congolese lente?

Exit Kabilla

Deze verkiezingen moeten slagen. De toekomst van de Congolese democratie staat op het spel. Kabila moet overtuigd worden dat hij enkel te winnen heeft bij een vredevolle, onvoorwaardelijke transitie van de macht. Anders wacht hem een Burundi scenario, waar een lang aanslepend conflict tussen president en oppositie het land terug in de tijd katapulteert. Ook een gedwongen vertrek geforceerd door hevige volksprotesten zoals in Burkina Faso valt dan niet uit te sluiten.

Het Congo dossier vraagt om een pragmatische aanpak. Ten eerste moet aan de president onvoorwaardelijk afstand doen van de macht, maar er moet hem ook een eervolle uitweg geboden worden. Onze voorkeur gaat uit naar een diplomatiek gechoreografeerd vertrek van de president.

De internationale partners, het gevolg van Kabila en de leiders van de oppositie moeten op het hoogste niveau samenzitten om te bepalen: of Kabila al dan niet in het land kan blijven, waar hij zich zal vestigen, welke posities hij nog kan bekleden en welke immuniteiten hij zal genieten voor overtredingen tijdens zijn ambt. Onze eisen moeten gematigd zijn, het doel is een zachte landing voor de president, niet hem nog verder in het defensief dringen. De 44 jaar oude Kabila moet de mogelijkheid krijgen op een politieke toekomst voor hem en zijn partij in Congo.

Ten tweede mogen voorstellen die rekening houden met een uitstel van de verkiezingen niet langer taboe zijn. Iedereen is gebaat bij transparante en eerlijke verkiezingen. Als een overgangsperiode vanaf december onder de leiding van een interim-president dit kan garanderen, dan moet het door de huidige president en oppositie overwogen worden.

Peter Luykx

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is